Binigyang-diin ng Southeast Asian Regional Center for Graduate Study and Research in Agriculture (SEARCA) ang kahalagahan ng mahigpit at sistematikong impact assessment upang matiyak na ang mga pamumuhunan sa agham, teknolohiya, at inobasyon ay nagdudulot ng kongkretong benepisyo sa lipunan, kabuhayan, seguridad sa pagkain, at kapaligiran sa ginanap na 2nd Science and Technology Impact Assessment Conference (IACon 2026) noong Mayo 25–26 sa Acacia Hotel sa Alabang.
Pinangunahan ng University of the Philippines Los Baños College of Public Affairs and Development (UPLB CPAF), katuwang ang Department of Science and Technology (DOST), partikular ang Philippine Council for Industry, Energy, and Emerging Technology Research and Development (DOST-PCIEERD) at Philippine Council for Agriculture, Aquatic and Natural Resources Research and Development (DOST-PCAARRD), ang kumperensiyang may temang "Evaluating What Works in STI-led Pathways to Development."
Sa kanyang pambungad na mensahe, sinabi ni SEARCA Center Director Dr. Mercedita Sombilla na mahalagang instrumento ang impact assessment sa paggabay sa mga reporma at pamumuhunan ng mga institusyon.
"Ultimately, the goal [of IA] is clear. Ensure that science and technology deliver real and measurable benefits: improving livelihoods, strengthening food systems, protecting the environment, and investing in people," ani Sombilla.
Tinalakay sa kumperensiya ang mga makabagong metodolohiya, mga case study, at mga estratehiya kung paano maisasama ang impact assessment sa monitoring at evaluation systems. Nagkaroon din ng mga collaborative at hands-on sessions upang higit pang mapahusay ang mga kasangkapan sa pagsukat ng pangmatagalang epekto ng mga programang pang-agham at pangteknolohiya sa ekonomiya, lipunan, at teknolohikal na pag-unlad.
Pinangunahan naman ni Rowell Dikitanan, pinuno ng Project Development and Technical Services Unit ng SEARCA, ang parallel session para sa temang "Impact Assessment for Strategic Assets and Data-Driven Governance." Ipinaliwanag niya kung paano nakatutulong ang impact assessment sa paglikha ng ebidensiyang sumusuporta sa mga pamumuhunan sa mga estratehikong asset gaya ng space technology, geospatial infrastructure, at industrial roadmaps na mahalaga sa pangmatagalang pambansang kaunlaran.
Ayon kay Dikitanan, ang mga pamumuhunan sa naturang mga asset ay maaaring maghatid ng malaking pakinabang sa pamamahala, pagpaplano, katatagan laban sa mga hamon, at kabuhayan ng mamamayan kung susuportahan ng matibay na mga institusyon, pangmatagalang pakikipagtuwang, at epektibong mekanismo ng pagpapatupad.
Sa roundtable discussion na pinamagatang "Embedding Impact Assessment in Institutional Decision-Making," binigyang-diin ni Dikitanan na hindi dapat ituring ang impact assessment bilang simpleng obligasyon sa mga donor o isang huling hakbang lamang sa proyekto. Aniya, dapat itong maging pangunahing salik sa pagdedesisyon ng mga institusyon.
Ibinahagi rin niya ang karanasan ng SEARCA sa pagsasama ng impact assessment sa ika-12 Limang-Taong Development Plan nito na tinatawag na Sustainable Transformation of Agricultural Systems through Innovation in Southeast Asia (SUSTAIN Southeast Asia). Ang plano ay nakabatay sa tinatawag na "4Ps" outcomes: pagtaas ng kita ng mga magsasaka (Pocket), pagpapabuti ng seguridad sa pagkain (Plate), pagpapalakas ng katatagan ng mga sistemang pang-agrikultura (Place), at pagpapalakas sa kakayahan ng mga stakeholder at lider sa agrikultura (People). Binigyang-diin niya na ang lahat ng programa at inisyatiba ng SEARCA ay kailangang nakaayon sa mga layuning ito.
Kabilang sa mga halimbawa ng impact assessment projects ng SEARCA ang pagsusuri sa Program on Accelerating Farm School Establishment (PAFSE) ng Technical Education and Skills Development Authority (TESDA). Sa proyektong ito, pinagsama-sama ng SEARCA ang iba't ibang stakeholder upang bumuo ng iisang theory of change at matukoy ang mga puwang, magkakapatong na tungkulin, hindi malinaw na responsibilidad, at mga bahaging nangangailangan ng mas matibay na estratehiya. Lumabas sa pag-aaral na ang isang kapani-paniwalang pagsusuri ay nagsisimula sa magkakaparehong pag-unawa at kolektibong pagmamay-ari ng mga layunin at resulta.
Ibinida rin ni Dikitanan ang pagsusuri ng SEARCA sa Rice Competitiveness Enhancement Fund–Rice Extension Services Program (RCEF-RESP), isang malawakang programa na sumasaklaw sa mahigit 300,000 magsasaka, trainer, at extension worker sa 57 lalawigan. Upang matiyak ang komprehensibong resulta, pinagsama-sama sa pag-aaral ang mga survey, focus group discussions, key informant interviews, at institutional data.
Sa pagtatapos ng talakayan, hinimok ni Dikitanan ang mga pinuno ng mga institusyon na unahin ang pagkatuto kaysa sa pagpapaganda lamang ng imahe ng mga programa, tanggapin maging ang mga negatibong resulta ng pagsusuri, at tiyaking ang mga natuklasan mula sa impact assessment ay nagiging bahagi ng mga deliberasyon sa badyet at susunod na yugto ng pagpaplano.
Kabilang sa iba pang naging panelista sina Dr. Reynaldo Ebora ng PCAARRD, Dr. Enrico Paringit ng University of the Philippines, Dr. David Phipps ng York University sa Canada, at Prof. Jose Manuel Fernandez de Labastida ng State Research Agency ng Spain.
Bilang isang nangungunang policy hub sa Timog-Silangang Asya, patuloy na isinusulong ng SEARCA ang mahigpit na impact assessment bilang mahalagang kasangkapan sa evidence-based policymaking. Layunin nitong matiyak na ang mga pamumuhunan sa pananaliksik at inobasyon ay nagbubunga ng praktikal, nasusukat, at napapalawak na benepisyo para sa mas mahusay na mga polisiya, mas matatag na mga institusyon, at mas maunlad na pamumuhay ng mga komunidad ng magsasaka sa rehiyon.